This post is also available in:
English
+30 697.38.37.123
Info@SeaYou.gr
This post is also available in:
English
SeaYou | Seamanship, Navigation & Education
Είναι μια απολύτως λογική απάντηση.
Γιατί να αφιερώσει κάποιος χρόνο για να μάθει να διαβάζει έναν ναυτικό χάρτη, όταν ένα smartphone μπορεί να εμφανίσει τη θέση του, να υπολογίσει αποστάσεις και να τον βοηθήσει να σχεδιάσει μια διαδρομή; Γιατί να μάθει να χαράζει συντεταγμένες με το χέρι, όταν μια εφαρμογή μπορεί να το κάνει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα;
Η σύγχρονη τεχνολογία πλοήγησης είναι πραγματικά χρήσιμη. Οι ηλεκτρονικοί χάρτες και οι εφαρμογές ναυσιπλοΐας έχουν κάνει την πρόσβαση στην πληροφορία ευκολότερη και τον σχεδιασμό μιας διαδρομής πιο πρακτικό. Όταν χρησιμοποιούνται σωστά, αποτελούν πολύτιμα εργαλεία τόσο για τους ερασιτέχνες ιστιοπλόους όσο και για τους επαγγελματίες κυβερνήτες.
Υπάρχει, όμως, ένα ερώτημα που αξίζει να θέσουμε:
Μαθαίνουμε να πλοηγούμαστε ή μαθαίνουμε απλώς να χειριζόμαστε μια εφαρμογή πλοήγησης;
Η διαφορά έχει σημασία.
Γιατί ο σκοπός της εκμάθησης ενός ναυτικού χάρτη δεν είναι απλώς να διαθέτουμε μια εναλλακτική λύση όταν παρουσιάσουν βλάβη τα ηλεκτρονικά. Είναι να αναπτύξουμε μια βαθύτερη κατανόηση του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο πλοηγούμαστε.
Και αυτή η κατανόηση ξεκινά πολύ πριν παρουσιαστεί οποιοδήποτε πρόβλημα.
Με την πρώτη ματιά, ένας ναυτικός χάρτης μπορεί να φαίνεται περίπλοκος. Περιλαμβάνει βυθομετρήσεις, ισοβαθείς, σύμβολα, συντομογραφίες, συντεταγμένες, ναυτιλιακά σημεία και πληροφορίες για κινδύνους.
Για κάποιον που δεν έχει εξοικειωθεί με τη χρήση του, όλα αυτά μπορεί να μοιάζουν με λεπτομέρειες που πρέπει απλώς να απομνημονεύσει.
Για έναν εκπαιδευμένο ναυτιλλόμενο, όμως, αποτελούν ένα σύνολο αλληλένδετων πληροφοριών για τον βυθό, την ακτογραμμή, τα διαθέσιμα βάθη, τους κινδύνους και τις σχέσεις μεταξύ διαφορετικών θέσεων.
Η ανάγνωση ενός χάρτη απαιτεί ερμηνεία και όχι απλή παρατήρηση.
Τι μας αποκαλύπτουν τα βάθη για τον βυθό; Πώς επηρεάζει το σχήμα της ακτογραμμής την προσέγγισή μας; Πού περιορίζεται ο διαθέσιμος χώρος για ασφαλή διέλευση; Τι μας δείχνει ο χάρτης για έναν πιθανό όρμο αγκυροβολίας και ποιες επιπλέον πληροφορίες χρειαζόμαστε πριν αποφασίσουμε να τον χρησιμοποιήσουμε;
Αυτά δεν είναι απλώς ερωτήματα για σύμβολα.
Είναι ερωτήματα για το πραγματικό περιβάλλον και τις συνέπειες των αποφάσεών μας μέσα σε αυτό.
Ο ναυτικός χάρτης αποκτά πραγματική αξία όταν μαθαίνουμε να μετατρέπουμε τις πληροφορίες του σε κατανόηση της θάλασσας γύρω μας.
Μία από τις σημαντικότερες εκπαιδευτικές αξίες της χαρτογραφικής εργασίας είναι ο τρόπος με τον οποίο μας ενθαρρύνει να σκεφτόμαστε χωρικά.
Όταν χαράζουμε μια θέση, μετράμε μια απόσταση ή σχεδιάζουμε μια διόπτευση, εργαζόμαστε με τις σχέσεις μεταξύ θέσεων, διευθύνσεων και αποστάσεων.
Αρχίζουμε να κατανοούμε πού βρισκόμαστε σε σχέση με τον προορισμό μας, πώς είναι προσανατολισμένη η ακτογραμμή, πόσος χώρος υπάρχει για ελιγμούς και πώς σχετίζεται η σχεδιαζόμενη πορεία μας με τους κοντινούς κινδύνους.
Αυτή η διαδικασία μας βοηθά να σχηματίσουμε μια νοητική αναπαράσταση του περιβάλλοντος.
Αντί να βλέπουμε το σκάφος μας απλώς ως ένα σύμβολο που κινείται πάνω σε μια οθόνη, αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε τη θέση του μέσα σε ένα ευρύτερο γεωγραφικό πλαίσιο.
Η έρευνα γύρω από τη χωρική νόηση και την πλοήγηση δείχνει ότι αυτές οι ικανότητες μπορούν να αναπτυχθούν μέσα από στοχευμένη εξάσκηση, αν και τα αποτελέσματα εξαρτώνται από το έργο, τον εκπαιδευόμενο και τον τρόπο χρήσης των χαρτών. Το ζητούμενο δεν είναι ότι το χαρτί είναι εγγενώς ανώτερο από την ψηφιακή τεχνολογία. Είναι ότι η χωρική κατανόηση ενισχύεται όταν επεξεργαζόμαστε ενεργά τις πληροφορίες που χρησιμοποιούμε για να πλοηγηθούμε.
Για έναν skipper, αυτό έχει πρακτική αξία.
Όσο καλύτερα κατανοούμε τη σχέση ανάμεσα στη θέση μας, την επιθυμητή πορεία, την ακτογραμμή και τους γύρω κινδύνους, τόσο καλύτερα μπορούμε να ερμηνεύσουμε τις μεταβαλλόμενες συνθήκες.
Δεν ακολουθούμε απλώς μια γραμμή.
Μαθαίνουμε να κατανοούμε τον χώρο μέσα από τον οποίο περνά αυτή η γραμμή.
Ας εξετάσουμε ένα απλό παράδειγμα.
Σχεδιάζεις ένα ταξίδι ανάμεσα σε δύο ελληνικά νησιά. Η εφαρμογή πλοήγησης προτείνει μια διαδρομή, εμφανίζει την απόσταση και υποδεικνύει την κατεύθυνση.
Θα μπορούσες απλώς να αποδεχτείς τη διαδρομή και να προχωρήσεις.
Εναλλακτικά, θα μπορούσες να ανοίξεις έναν ναυτικό χάρτη και να επεξεργαστείς μόνος σου το ταξίδι.
Να χαράξεις τα σημεία αναχώρησης και άφιξης. Να μετρήσεις την απόσταση. Να υπολογίσεις την επιθυμητή πορεία. Να εντοπίσεις τους κινδύνους κατά μήκος της διαδρομής. Να εξετάσεις τα βάθη και τη μορφολογία της ακτογραμμής κοντά στον προορισμό σου. Να σκεφτείς πού θα χρειαζόσουν μεγαλύτερα περιθώρια ασφαλείας ή ένα εναλλακτικό σχέδιο.
Και στη συνέχεια να θέσεις στον εαυτό σου μερικά ερωτήματα:
Τι θα μπορούσε να καταστήσει αυτή τη διαδρομή ακατάλληλη υπό διαφορετικές συνθήκες;
Ποια τμήματά της απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή;
Σε ποια σημεία θα ήθελα να επανεκτιμήσω τη θέση μου;
Ποιες εναλλακτικές έχω αν η προγραμματισμένη προσέγγιση πάψει να είναι ασφαλής;
Η εφαρμογή ενδέχεται να παρέχει ορισμένες από αυτές τις απαντήσεις, ανάλογα με τις δυνατότητές της και τις διαθέσιμες πληροφορίες. Η εκπαιδευτική αξία, όμως, βρίσκεται στη διαδικασία εξέτασης της διαδρομής και κατανόησης του γιατί είναι κατάλληλη — ή του γιατί μπορεί να μην είναι.
Εξασκείσαι στη σύνδεση ανάμεσα στην πληροφορία, την ερμηνεία και τη λήψη αποφάσεων.
Μαθαίνεις επίσης να αμφισβητείς και να ελέγχεις μια απάντηση, αντί να την αποδέχεσαι απλώς επειδή την παρήγαγε μια συσκευή.
Αυτή είναι μια ουσιαστική διαφορά στη ναυτοσύνη.
Ένα σκάφος εν πλω βρίσκεται μέσα σε ένα περιβάλλον που διαρκώς μεταβάλλεται.
Η θέση του από μόνη της δεν αφηγείται ολόκληρη την ιστορία.
Ο κυβερνήτης πρέπει να ερμηνεύει τη θέση σε σχέση με την κατεύθυνση της πλώρης, την κίνηση ως προς τον βυθό, τους κοντινούς κινδύνους, τις επικρατούσες συνθήκες και το ταξίδι που έχει σχεδιάσει.
Η ηλεκτρονική πλοήγηση μπορεί να κάνει αυτές τις πληροφορίες πιο εύκολα προσβάσιμες. Ανάλογα με τον εξοπλισμό και τη διαμόρφωσή του, μπορεί επίσης να συνδυάζει δεδομένα από διαφορετικά όργανα.
Οι πληροφορίες, όμως, εξακολουθούν να χρειάζονται ερμηνεία.
Είναι αξιόπιστη η εμφανιζόμενη θέση; Συμφωνεί η ένδειξη της πορείας με όσα παρατηρούμε στο περιβάλλον; Είναι κατάλληλη η κλίμακα και το επίπεδο λεπτομέρειας του χάρτη για την απόφαση που πρέπει να πάρουμε; Αφήνει η σχεδιασμένη διαδρομή επαρκή περιθώρια για τις συνθήκες και τις αβεβαιότητες που υπάρχουν;
Ένας ικανός ναυτιλλόμενος δεν χρειάζεται να δυσπιστεί απέναντι σε κάθε ηλεκτρονική ένδειξη. Αντίστοιχα, η ικανότητα δεν σημαίνει ότι αποδέχεται κάθε ένδειξη χωρίς έλεγχο.
Σημαίνει ότι κατανοεί τι αντιπροσωπεύει η πληροφορία, ποιοι είναι οι περιορισμοί της και πώς εντάσσεται στη συνολική εικόνα της κατάστασης.
Εδώ η χαρτογραφική εργασία παύει να είναι μια παραδοσιακή άσκηση της αίθουσας διδασκαλίας. Γίνεται μέρος της γνώσης που χρειαζόμαστε για να κατανοούμε τις πληροφορίες της πλοήγησης, είτε εμφανίζονται σε χαρτί είτε σε οθόνη.
Θα ήταν εύκολο να μετατρέψουμε αυτή τη συζήτηση σε αντιπαράθεση ανάμεσα στους έντυπους χάρτες και την ηλεκτρονική πλοήγηση.
Έτσι, όμως, θα χάναμε την ουσία.
Τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να υποστηρίξουν τη μάθηση και οι ηλεκτρονικοί χάρτες μπορούν να αποτελέσουν εξαιρετικά εκπαιδευτικά μέσα, όταν οι μαθητές εργάζονται ενεργά με τις πληροφορίες τους. Αντίστοιχα, ένας έντυπος χάρτης δεν κάνει αυτομάτως κάποιον καλύτερο ναυτιλλόμενο απλώς και μόνο επειδή είναι χάρτινος.
Ένας μαθητής μπορεί να αντιγράφει μηχανικά μια χαραγμένη πορεία χωρίς να την κατανοεί. Ένας άλλος μπορεί να χρησιμοποιεί έναν ψηφιακό χάρτη για να μελετήσει κινδύνους, να συγκρίνει εναλλακτικές διαδρομές και να αποκτήσει ουσιαστική γνώση της γεωγραφίας μιας περιοχής.
Η διαφορά δεν βρίσκεται απαραίτητα στο μέσο.
Βρίσκεται στην ποιότητα της μαθησιακής διαδικασίας.
Ζητάμε από τους μαθητές να σκεφτούν, να ερμηνεύσουν, να υπολογίσουν, να συγκρίνουν και να αιτιολογήσουν τις επιλογές τους; Ή τους μαθαίνουμε να ακολουθούν οδηγίες χωρίς να κατανοούν τη λογική που βρίσκεται πίσω από αυτές;
Για τη ναυτική εκπαίδευση, αυτή η διάκριση είναι θεμελιώδης.
Ο στόχος δεν πρέπει να είναι να δημιουργήσουμε κάποιον που γνωρίζει να χειρίζεται μια συγκεκριμένη εφαρμογή. Πρέπει να αναπτύξουμε έναν ναυτιλλόμενο που κατανοεί τις αρχές πίσω από τις πληροφορίες που βλέπει στην οθόνη.
Αυτή η γνώση παραμένει χρήσιμη ακόμη κι όταν αλλάζουν ο εξοπλισμός, το λογισμικό και τα περιβάλλοντα χρήσης.
Υπάρχει, βεβαίως, και ένας ακόμη λόγος για να μάθουμε την παραδοσιακή χαρτογραφική πλοήγηση: η ανθεκτικότητα απέναντι σε απρόβλεπτες καταστάσεις.
Ένα κινητό μπορεί να μείνει από μπαταρία. Ένα chartplotter μπορεί να παρουσιάσει βλάβη. Μια πηγή δεδομένων θέσης μπορεί να πάψει να είναι διαθέσιμη. Ένα σύστημα μπορεί να παρέχει παραπλανητικές πληροφορίες ή οι συνθήκες να δυσκολεύουν την ασφαλή ερμηνεία της οθόνης.
Η δυνατότητα να αξιολογούμε τη θέση και την κίνηση του σκάφους με εναλλακτικούς τρόπους αποτελεί σημαντικό στοιχείο της σωστής ναυτοσύνης.
Πρέπει, όμως, να προσέχουμε να μη συγχέουμε τον έντυπο χάρτη με μια ολοκληρωμένη λύση έκτακτης ανάγκης.
Ο χάρτης δεν προσδιορίζει από μόνος του την τρέχουσα θέση του σκάφους. Ο ναυτιλλόμενος εξακολουθεί να χρειάζεται κατάλληλες παρατηρήσεις, αξιόπιστα σημεία αναφοράς και την ικανότητα να εκτιμά την αβεβαιότητα. Το dead reckoning μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση μιας εκτιμώμενης θέσης, αλλά η ακρίβειά του μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, καθώς συσσωρεύονται σφάλματα στην πορεία, την ταχύτητα και την εκτίμηση της επίδρασης του ανέμου και των ρευμάτων.
Ούτε η μεταφορά μιας δεύτερης συσκευής εγγυάται πραγματική εφεδρεία, αν και οι δύο συσκευές εξαρτώνται από την ίδια ευάλωτη πηγή τροφοδοσίας ή δεδομένων θέσης.
Η απάντηση δεν είναι να εγκαταλείψουμε την τεχνολογία.
Είναι να αναπτύξουμε επαρκή κατανόηση, ώστε να αναγνωρίζουμε τους περιορισμούς, να αξιοποιούμε ανεξάρτητες πληροφορίες όπου είναι διαθέσιμες και να αντιδρούμε κατάλληλα όταν μειώνεται η αξιοπιστία της εικόνας που έχουμε για την πλοήγηση.
Η παραδοσιακή χαρτογραφική εργασία είναι ένα μέρος αυτής της ευρύτερης ικανότητας.
Οι πιο ήσυχοι μήνες προσφέρουν μια εξαιρετική ευκαιρία να επανέλθουμε στις δεξιότητες της πλοήγησης χωρίς την πίεση ενός πραγματικού ταξιδιού.
Δεν χρειάζεται να βρισκόμαστε στη θάλασσα για να εξασκηθούμε σε πολλές από αυτές.
Επίλεξε μια γνώριμη διαδρομή και μελέτησέ την πάνω σε έναν ναυτικό χάρτη. Χάραξε τις θέσεις. Μέτρησε τις αποστάσεις. Εντόπισε τους κινδύνους και εξέτασε τις προσεγγίσεις πιθανών προορισμών.
Στη συνέχεια, βάλε στον εαυτό σου μερικές προκλήσεις.
Τι θα άλλαζε αν η διεύθυνση του ανέμου ήταν διαφορετική; Ποια εναλλακτική θα εξέταζες αν ο προγραμματισμένος προορισμός δεν ήταν πλέον κατάλληλος; Σε ποια σημεία θα ήθελες να αποκτήσεις ένα νέο, αξιόπιστο στίγμα; Ποιες παραδοχές του σχεδιασμού σου θα έπρεπε να ελεγχθούν πριν από την αναχώρηση;
Μπορείς να επαναλάβεις την άσκηση χρησιμοποιώντας έναν ηλεκτρονικό χάρτη και να συγκρίνεις τα αποτελέσματα.
Ο στόχος δεν είναι να αποδείξεις ότι η μία μέθοδος είναι καλύτερη από την άλλη. Είναι να κατανοήσεις τη διαδρομή αρκετά καλά, ώστε να μπορείς να εξηγήσεις τις επιλογές σου και να αναγνωρίσεις πότε οι συνθήκες απαιτούν να τις επανεξετάσεις.
Για τους εκπαιδευτές, αυτή η διαδικασία δημιουργεί επίσης μια ευκαιρία να διδάξουν πέρα από τις τυπικές διαδικασίες.
Ζήτησε από τους μαθητές να εξηγήσουν γιατί επέλεξαν μια διαδρομή. Ζήτησέ τους να εντοπίσουν τις αβεβαιότητες των υπολογισμών τους. Ρώτησέ τους ποιες πληροφορίες θα χρειάζονταν πριν πάρουν μια απόφαση.
Μια σωστή απάντηση είναι χρήσιμη.
Το να κατανοείς γιατί είναι σωστή —και υπό ποιες συνθήκες μπορεί να πάψει να είναι— είναι πολύ πιο σημαντικό.
Η εξέλιξη ενός skipper δεν πρέπει να σταματά στην ικανότητα χειρισμού του εξοπλισμού που υπάρχει πάνω σε ένα σκάφος.
Ο εξοπλισμός μπορεί να αντικατασταθεί. Οι εφαρμογές μπορούν να αναβαθμιστούν. Τα περιβάλλοντα χρήσης μπορούν να αλλάξουν.
Οι βασικές αρχές της πλοήγησης παραμένουν ουσιαστικές: θέση, διεύθυνση, απόσταση, βάθος, κίνδυνοι, παρατήρηση και η σχέση του σκάφους με το περιβάλλον του.
Η εκμάθηση της ανάγνωσης ενός ναυτικού χάρτη προσφέρει έναν οργανωμένο τρόπο εξάσκησης σε αυτές τις αρχές. Μπορεί να ενισχύσει τη χωρική σκέψη, να καλλιεργήσει τη συστηματική παρατήρηση και να μας βοηθήσει να σχηματίσουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των υδάτων στα οποία κινούμαστε.
Αυτά τα οφέλη δεν προκύπτουν αυτόματα. Αναπτύσσονται μέσα από εξάσκηση, ανατροφοδότηση και εκπαίδευση που απαιτεί από τους μαθητές να σκέφτονται αντί απλώς να ακολουθούν οδηγίες.
Και δεν περιορίζονται στις περιπτώσεις που τα ηλεκτρονικά συστήματα αποτυγχάνουν.
Έχουν σημασία σε κάθε συνηθισμένο ταξίδι, κατά την αξιολόγηση μιας άγνωστης προσέγγισης, όταν αμφισβητούμε μια απροσδόκητη ένδειξη ή όταν πρέπει να αποφασίσουμε αν μια σχεδιασμένη διαδρομή εξακολουθεί να είναι κατάλληλη.
Η καλύτερη στιγμή για να αναπτύξουμε αυτές τις δεξιότητες είναι πριν χρειαστεί να βασιστούμε σε αυτές.
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να έχεις το Navionics στο κινητό σου.
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να χρησιμοποιείς ένα chartplotter για να σχεδιάζεις μια διαδρομή, να παρακολουθείς τη θέση σου ή να κάνεις την πλοήγηση αποτελεσματικότερη.
Το ερώτημα είναι αν η τεχνολογία υποστηρίζει την κατανόησή σου ή αν την υποκαθιστά.
Ένας ικανός skipper πρέπει να μπορεί να εξηγήσει τη διαδρομή, να αναγνωρίσει τους κινδύνους, να αξιολογήσει τις πληροφορίες και να κατανοήσει τις αποφάσεις που παίρνει — όχι απλώς να δείχνει μια γραμμή στην οθόνη.
Μη μαθαίνεις να διαβάζεις έναν ναυτικό χάρτη μόνο επειδή τα ηλεκτρονικά σου μπορεί να παρουσιάσουν βλάβη. Μάθε να τον διαβάζεις επειδή η κατανόηση της θάλασσας είναι μέρος της εκμάθησης της πλοήγησης.
Η τεχνολογία μπορεί να σου δείξει τη διαδρομή.
Η εκπαίδευσή σου πρέπει να σε βοηθήσει να την κατανοήσεις.
