Όταν η εμπειρία βλέπει αυτό που δεν βλέπει το ραντάρ

Η μέρα που εμπιστεύτηκα τον ορίζοντα περισσότερο από την οθόνη

Ιούλιος 2019. Πριν από την εποχή του COVID.

Ήταν μία από εκείνες τις τέλειες καλοκαιρινές ημέρες που σε κάνουν να πιστεύεις ότι τίποτα δεν μπορεί να πάει στραβά.

Δύο οικογένειες από τη Ρουμανία — τέσσερις ενήλικες και πέντε παιδιά — απολάμβαναν ένα charter στον Τορωναίο Κόλπο, στη Χαλκιδική.
Η θάλασσα ήταν λάδι.
Δεν υπήρχε ούτε ίχνος ανέμου.
Η ζέστη ήταν αφόρητη.

Κάπου ανοιχτά από τη νήσο Κέλυφος αποφασίσαμε να κάνουμε μία σύντομη στάση για μια βουτιά. Δεν ήταν μέρος του αρχικού σχεδιασμού. Ήταν απλώς πολύ ζεστά για να αντισταθούμε.

Ο τελικός μας προορισμός ήταν το Πολύχρονο. Από το σημείο εκείνο υπολογίζαμε περίπου 75 λεπτά πλεύσης.

Μετά τη σύντομη στάση μας, συνεχίσαμε.

Και τότε κάτι τράβηξε την προσοχή μου.
Ακριβώς πάνω στη γραμμή της πορείας μας, στον ορίζοντα, εμφανίστηκε μία μαυρίλα.

Δεν μου άρεσε καθόλου.

Άνοιξα αμέσως το weather radar.

Τίποτα.

Πέντε λεπτά αργότερα, το ξανακοίταξα.

Πάλι τίποτα.

Και ξανά.

Τίποτα.

Το ραντάρ έδειχνε κάποια σύννεφα στον Θερμαϊκό, ανοιχτά των Νέων Μουδανιών, αλλά τίποτα που να δικαιολογούσε αυτό που έβλεπα μπροστά μου.
Έκανα μάλιστα κάποια τηλέφωνα σε ανθρώπους στην Κασσάνδρα.
Κανείς δεν έβλεπε τη μαυρίλα που έβλεπα εγώ.

Κι όμως…

Ήμουν σχεδόν βέβαιος ότι το μπουρίνι ήταν θέμα χρόνου.

Δεν ξανακοίταξα το radar.
Όχι επειδή θεωρούσα ότι δεν ήταν χρήσιμο.

Αλλά επειδή είχα ήδη αποφασίσει ότι έπρεπε να προετοιμαστώ.
Και προετοιμάστηκα.

Ασφάλισα όλα τα hatches.

Έλεγξα το tender.

Έλεγξα το bimini.

Ετοίμασα το spray hood.

Όλα έγιναν ήρεμα, χωρίς βιασύνη και χωρίς να δημιουργήσω πανικό.

Στη συνέχεια ενημέρωσα τους επιβάτες.

Όχι για να τους φοβίσω.

Αλλά για να τους προετοιμάσω.

Τους εξηγούσα σχεδόν κάθε μου κίνηση και κάναμε ακόμη και μία μικρή πρόβα για το πώς θα ανοίξουν το spray hood, εφόσον τελικά μπαίναμε στον καιρό.
Με αυτόν τον τρόπο οι επιβάτες δεν ήταν πλέον απλοί θεατές.
Ήξεραν τι συνέβαινε.
Και ήξεραν τι έπρεπε να κάνουν.

Παράλληλα, τηλεφώνησα στην ομάδα που με περίμενε στη στεριά.
Στο Πολύχρονο δεν υπάρχει λιμάνι όπου να μπορούσαμε να δέσουμε. Η αποβίβαση θα γινόταν με tender.
Ήθελα λοιπόν οι άνθρωποι που θα μας περίμεναν στην παραλία να γνωρίζουν τι πιθανόν ερχόταν.
Ενημέρωσα επίσης κάποιους ιδιοκτήτες καταστημάτων στην παραλία, ώστε να προλάβουν να πάρουν τα απαραίτητα μέτρα. Και μετά περιμέναμε.

Περίπου 45 λεπτά μετά την πρώτη στιγμή που είδα τη μαυρίλα στον ορίζοντα, το μπουρίνι έκανε την εμφάνισή του.

Και δεν ήρθε ήπια.

Ήρθε με δύναμη.

Ραγδαία βροχή.

Ριπές ανέμου που άγγιζαν τους 60 κόμβους.

Η ορατότητα μειώθηκε τόσο πολύ, ώστε το σκάφος δεν ήταν πλέον ορατό από την παραλία σε απόσταση μεγαλύτερη των περίπου 150 μέτρων.
Αργότερα οι συνάδελφοί μου που με περίμεναν στην παραλία μου έλεγαν γελώντας ότι έμοιαζε σαν να εμφανιζόταν το Black Pearl μέσα από τη βροχή.

Οι επιβάτες ήταν ήδη προστατευμένοι πίσω από το spray hood.

Εγώ όχι.

Το μικρό κενό ανάμεσα στο spray hood και το bimini λειτουργούσε σαν χωνί.
Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα είχα γίνει μούσκεμα.
Το νερό της βροχής ήταν τόσο παγωμένο που, παρά το γεγονός ότι βρισκόμασταν στην καρδιά του καλοκαιριού, άρχισα να τρέμω.

Ευτυχώς, είχα ήδη δείξει σε έναν από τους άντρες της παρέας πώς να κρατήσει το τιμόνι.
Αυτό μου έδωσε τον χρόνο να κατέβω στην καμπίνα, να πάρω τη νιτσεράδα μου και να επιστρέψω στη θέση μου.

Μέχρι εκείνη τη στιγμή είχαμε ήδη φτάσει στον προορισμό μας.

Όμως η άφιξη δεν ήταν πλέον η προτεραιότητα.

Η ασφάλεια ήταν.

Γνωρίζοντας πολύ καλά τόσο την περιοχή όσο και το συγκεκριμένο σκάφος, άλλαξα πορεία.
Έστρεψα την πλώρη πάνω στον καιρό, περίπου στους 0°, ώστε ο άνεμος να μην έρχεται από το πλάι και να δημιουργήσει μεγάλη κλίση στο σκάφος.
Τα πανιά ήταν ήδη κλειστά.
Παρόλα αυτά, ο άνεμος ήταν τόσο δυνατός ώστε είχε τη δύναμη να πλαγιάσει το σκάφος.
Και αυτό ήταν κάτι που ήθελα να αποφύγω.
Όχι μόνο για λόγους ευστάθειας.
Αλλά και για τους ανθρώπους που βρίσκονταν πάνω στο σκάφος.
Μία απότομη και έντονη κλίση θα μπορούσε πολύ εύκολα να προκαλέσει πανικό.
Έτσι, αντί να επιμείνω στην αρχική μου πορεία επειδή «είχαμε φτάσει», επέλεξα να αντιμετωπίσω τον καιρό με τον τρόπο που θεωρούσα ασφαλέστερο για το συγκεκριμένο σκάφος και τις συγκεκριμένες συνθήκες.

Όταν ο άνεμος άρχισε να κόβει, άλλαξα ξανά πορεία.
Και συνεχίσαμε.

Το πιο παράξενο μέρος της ιστορίας;

Οι επιβάτες το διασκέδασαν.

Δεν πανικοβλήθηκαν.
Γελούσαν.
Μάλιστα, κάποια στιγμή μου έλεγαν ότι όπου κι αν είχαν ταξιδέψει το τελευταίο διάστημα, όλο και κάτι τρελό συνέβαινε.
Και τώρα είχαν άλλη μία ιστορία να προσθέσουν στη συλλογή τους.
Μία ιστορία από τη Χαλκιδική.
Μία ιστορία με 60 κόμβους αέρα, καταρρακτώδη βροχή και ένα ιστιοπλοϊκό που έμοιαζε, σύμφωνα με τους ανθρώπους στην παραλία, με το Black Pearl.

Για μένα όμως, εκείνη η ημέρα δεν ήταν απλώς μία ιστορία για ένα καλοκαιρινό μπουρίνι.
Ήταν μία ακόμη επιβεβαίωση για κάτι που πιστεύω μέχρι σήμερα.

Η τεχνολογία είναι πολύτιμη.

Αλλά δεν αντικαθιστά την εμπειρία.

Το weather radar είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο.
Το ίδιο και τα ηλεκτρονικά όργανα πλοήγησης, οι εφαρμογές πρόγνωσης καιρού και όλα τα σύγχρονα συστήματα που έχουμε στη διάθεσή μας.
Δεν πρέπει να τα αγνοούμε.
Αλλά δεν πρέπει ούτε να τους παραδίδουμε την κρίση μας.

Γιατί η θάλασσα εξακολουθεί να μας δίνει πληροφορίες που δεν αποτυπώνονται πάντα έγκαιρα σε μία οθόνη.
Το χρώμα του ορίζοντα.
Η μορφή των νεφών.
Η αλλαγή στο φως.
Η αίσθηση της ατμόσφαιρας.
Η συμπεριφορά της θάλασσας.
Και πάνω απ’ όλα, η συσσωρευμένη εμπειρία από εκατοντάδες διαφορετικές καταστάσεις.
Εκείνη την ημέρα δεν ήξερα με βεβαιότητα ότι θα ερχόταν το μπουρίνι.
Δεν είχα κάποια μαγική πρόβλεψη.
Είχα όμως αρκετή εμπειρία ώστε να αναγνωρίσω ότι δεν χρειαζόταν να περιμένω την επιβεβαίωση για να αρχίσω να προετοιμάζομαι.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα.

Ένα από τα πράγματα που λέω πάντα στους μαθητές μου στην ιστιοπλοΐα είναι:

«Γράψτε μίλια.»

Και στους μαθητές μου στην κατάδυση:

«Κάντε βουτιές. Ξανά και ξανά.»

Όχι επειδή τα περισσότερα μίλια ή οι περισσότερες βουτιές σε κάνουν άτρωτο.

Αλλά επειδή η επανάληψη δημιουργεί εμπειρία.
Και η εμπειρία δημιουργεί αναγνώριση.
Όταν έχεις δει αρκετές φορές κάτι να συμβαίνει, αρχίζεις να αναγνωρίζεις τα σημάδια νωρίτερα.
Και όταν αναγνωρίζεις κάτι νωρίτερα, έχεις περισσότερο χρόνο για να αντιδράσεις.
Η εμπειρία λοιπόν δεν σου δίνει υπερδυνάμεις.

Σου αγοράζει χρόνο.

Και στη θάλασσα, ο χρόνος είναι ίσως το πολυτιμότερο περιθώριο ασφαλείας που μπορεί να έχει ένας κυβερνήτης.

SeaYou Debrief

Τι πήγε καλά

• Η προετοιμασία ξεκίνησε πριν από την καταιγίδα.
• Το σκάφος ασφαλίστηκε όταν ακόμη οι συνθήκες ήταν ήπιες.
• Οι επιβάτες ενημερώθηκαν πριν υπάρξει λόγος πανικού.
• Η ομάδα στη στεριά γνώριζε τι συνέβαινε.
• Η αποβίβαση είχε ήδη ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό.
  Και όταν ο καιρός έφτασε, δεν χρειάστηκε να αρχίσω να οργανώνω το σκάφος από την αρχή.
  Μπορούσα να επικεντρωθώ στην πλοήγηση.

Τι θα μπορούσε να είχε πάει στραβά

Αν είχα περιμένει να εμφανιστεί το πρώτο δυνατό μπουρίνι για να αντιδράσω, θα έπρεπε να ασφαλίσω το σκάφος, να οργανώσω τους επιβάτες, να διαχειριστώ το spray hood και ταυτόχρονα να κυβερνώ μέσα σε ριπές 60 κόμβων.
Τότε, κάθε απόφαση θα έπρεπε να ληφθεί κάτω από πίεση.
Η προετοιμασία όμως είχε γίνει όταν ακόμη υπήρχε χρόνος.

Το μάθημα που πρέπει να αποκομίσει κάθε κυβερνήτης

Η τεχνολογία είναι σύμμαχός σου.

Η εμπειρία είναι η πυξίδα σου.

Μην αφήνεις ποτέ μια οθόνη να φιμώνει όσα προσπαθεί να σου πει η θάλασσα.

«Η θάλασσα δεν χρειάζεται πάντα να σου δείξει την καταιγίδα για να την πάρεις στα σοβαρά.»