+30 697.38.37.123
Info@SeaYou.gr
Υπάρχει κάτι καθησυχαστικό στην ήρεμη θάλασσα.
Υπάρχει κάτι καθησυχαστικό στην ήρεμη θάλασσα.
Χωρίς αφρούς στα κύματα.
Χωρίς δυνατό άνεμο.
Χωρίς νερά να χτυπούν πάνω στο σκάφος.
Χωρίς βίαιες κινήσεις κάτω από τη γάστρα.
Το σκάφος μοιάζει σταθερό.
Οι επιβάτες χαλαρώνουν.
Οι συζητήσεις γίνονται πιο εύκολες.
Και ο κυβερνήτης μπορεί να αισθανθεί ότι το δύσκολο κομμάτι της ημέρας έχει περάσει.
Και τότε γεννιέται ένα ενδιαφέρον ερώτημα:
Σημαίνει πραγματικά η ήρεμη θάλασσα ότι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση χαμηλού κινδύνου;
Στις 2 Οκτωβρίου 2022, ένα περιστατικό στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους έδωσε μια τραγική απάντηση.
Η θάλασσα ήταν σχεδόν απόλυτα ήρεμη.
Ο άνεμος ασθενής.
Η ορατότητα καλή.
Η θερμοκρασία του αέρα 29°C και της θάλασσας 27°C.
Ήταν νύχτα, αλλά υπήρχε φεγγαρόφωτο.
Τίποτα στις περιβαλλοντικές συνθήκες δεν έδειχνε μια προφανώς επικίνδυνη νύχτα.
Κι όμως, μέσα σε λίγα λεπτά, ένα offshore powerboat μήκους 37 ποδών, το Awesome, θα έχανε τον έλεγχο της διεύθυνσής του με μεγάλη ταχύτητα, θα ανατρεπόταν βίαια, θα εκτόξευε δέκα από τους έντεκα επιβαίνοντες και τελικά θα βυθιζόταν.
Δύο άνθρωποι δεν θα επιβίωναν.
Αυτή δεν είναι μια ιστορία για μια καταιγίδα.
Είναι μια ιστορία για κάτι πολύ πιο δύσκολο να αναγνωρίσουμε:
τον κίνδυνο που δεν μοιάζει επικίνδυνος.
Νωρίτερα εκείνη την ημέρα, το Awesome είχε χρησιμοποιηθεί για μια οικογενειακή έξοδο.
Το 37 ποδών, μήκους 11,3 μέτρων offshore powerboat είχε μεταφέρει οικογένεια και φίλους στο White Bay, στο Jost Van Dyke, όπου πέρασαν το απόγευμα τρώγοντας, κολυμπώντας και γιορτάζοντας τα ένατα γενέθλια ενός παιδιού.
Καθώς πλησίαζε το ηλιοβασίλεμα, οι βάρκες ετοιμάστηκαν για την επιστροφή στο East End.
Οι συνθήκες παρέμεναν ήπιες.
Δεν υπήρχε κάποια εμφανής απειλή από τον καιρό.
Υπήρχε όμως ήδη μια προειδοποίηση.
Κατά την αναχώρηση από την παραλία, οι κινητήρες του Awesome άρχισαν να υπερθερμαίνονται. Ο ιδιοκτήτης ερεύνησε το πρόβλημα και διαπίστωσε ότι και τα δύο water strainers των κινητήρων είχαν φράξει από άμμο.
Οι κινητήρες σταμάτησαν.
Τα strainers καθαρίστηκαν.
Η ροή του νερού επανήλθε.
Οι κινητήρες ξαναπήραν μπροστά και ελέγχθηκε ότι το νερό έβγαινε ξανά από τις εξατμίσεις.
Το πρόβλημα φαινόταν να έχει λυθεί.
Και το ταξίδι συνεχίστηκε.
Αυτή η ακολουθία αξίζει να τη θυμόμαστε.
Εμφανίστηκε ένα πρόβλημα.
Αντιμετωπίστηκε.
Το σύστημα λειτούργησε ξανά.
Και το ταξίδι συνεχίστηκε.
Δεν υπάρχει τίποτα ασυνήθιστο σε αυτή τη διαδικασία.
Είναι κάτι που μπορεί να συμβεί σε ένα σκάφος αναψυχής οποιοδήποτε Σαββατοκύριακο.
Όμως ένα σκάφος δεν είναι απλώς μια μηχανή που είτε λειτουργεί είτε δεν λειτουργεί.
Κάτι μπορεί να λειτουργεί τώρα και ταυτόχρονα να περιέχει ένα πρόβλημα που εξελίσσεται εδώ και μήνες.
Το Awesome διέθετε δύο υπερτροφοδοτούμενους V8 κινητήρες, με αναφερόμενη μέγιστη ισχύ 1.000 hp ο καθένας.
Οι κινητήρες μετέδιδαν την κίνηση στα Mercury Racing stern drives μέσω αρθρωτών αξόνων μετάδοσης.
Μετά το ατύχημα, οι ερευνητές εξέτασαν τα εξαρτήματα που απέτυχαν.
Βρήκαν ενδείξεις υπερθέρμανσης, διάβρωσης, υπερφόρτισης και ανεπαρκούς λίπανσης στα universal joints.
Η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η έλλειψη λίπανσης είχε προκαλέσει εμπλοκή ενός ρουλεμάν. Αυτό είχε δημιουργήσει έντονη φθορά σε βάθος χρόνου. Τελικά, το εξάρτημα δεν μπορούσε πλέον να μεταφέρει τη ροπή που δεχόταν.
Και τότε έσπασε.
Ξαφνικά.
Αυτή η διάκριση είναι σημαντική.
Η αστοχία ήταν ξαφνική.
Το πρόβλημα δεν ήταν.
Η μηχανική κατάσταση που τελικά οδήγησε στην αστοχία είχε δημιουργηθεί σταδιακά.
Και αυτή είναι μία από τις πιο δύσκολες αλήθειες των ναυτικών ατυχημάτων:
Η στιγμή που συμβαίνει ένα ατύχημα δεν είναι απαραίτητα η στιγμή που αρχίζει το ατύχημα.
Περίπου στις 19:03, το Awesome μπήκε στο πέρασμα ανάμεσα στο Little Thatch Island και το Frenchman’s Cay.
Με βάση τις μαρτυρίες και την ανάλυση των ειδικών, η ταχύτητα του σκάφους ήταν περίπου 60 mph( 52 Knots).
Τότε αστόχησε το universal joint του αριστερού άξονα μετάδοσης.
Ο κατεστραμμένος άξονας έκοψε έναν υδραυλικό σωλήνα του συστήματος διεύθυνσης.
Η υδραυλική πίεση χάθηκε.
Τα stern drives μετακινήθηκαν απότομα σε πλήρη δεξιά θέση.
Με περίπου 60 mph, το Awesome έκανε μια βίαιη στροφή.
Η γάστρα κινήθηκε πλευρικά.
Ξαναβρήκε απότομα πρόσφυση στο νερό.
Το σκάφος ανατράπηκε βίαια προς τα αριστερά.
Δέκα από τους έντεκα επιβαίνοντες εκτοξεύτηκαν από το σκάφος.
Στη συνέχεια η πλώρη σηκώθηκε σχεδόν κατακόρυφα πάνω από το νερό, πριν το σκάφος πέσει ξανά και αρχίσει να βυθίζεται.
Δεν υπήρχε καταιγίδα.
Δεν υπήρχε μεγάλο κύμα.
Δεν υπήρχε δραματική αλλαγή του καιρού.
Υπήρχε μια ήρεμη νύχτα και μια μηχανική αστοχία που συνέβη σε ταχύτητα όπου ο χρόνος αντίδρασης ήταν ελάχιστος.
Εδώ η ιστορία του Awesome γίνεται μεγαλύτερη από το ίδιο το ατύχημα.
Η ήρεμη θάλασσα αφαιρεί κάποιους κινδύνους.
Δεν αφαιρεί τον κίνδυνο.
Μια επίπεδη θάλασσα δεν σου λέει ότι:
Η θάλασσα μπορεί να είναι απολύτως ήρεμη και η κατάσταση μέσα στο σκάφος να απέχει πολύ από το να είναι ασφαλής.
Και εδώ βρίσκεται μια από τις πιο επικίνδυνες ψυχολογικές επιδράσεις των ήπιων συνθηκών:
Τείνουμε να κρίνουμε τον κίνδυνο από αυτό που μπορούμε να δούμε άμεσα.
Όταν η θάλασσα αγριεύει, γινόμαστε προσεκτικοί.
Όταν βλέπουμε κακοκαιρία στον ορίζοντα, αυξάνουμε την προσοχή μας.
Όταν το σκάφος χτυπάει και παίρνει μεγάλες κλίσεις, καταλαβαίνουμε ότι κάτι δεν πάει καλά.
Όταν όμως όλα φαίνονται φυσιολογικά, ο εγκέφαλός μας χαλαρώνει.
Η άνεση είναι χρήσιμη.
Η εφησυχασμός όχι.
Ίσως η πιο επικίνδυνη λέξη πάνω σε ένα σκάφος να είναι μερικές φορές:
«Φυσιολογικά.»
Ο κινητήρας ακούγεται φυσιολογικά.
Η θάλασσα φαίνεται φυσιολογική.
Ο καιρός είναι φυσιολογικός.
Το ταξίδι εξελίσσεται φυσιολογικά.
Και έτσι σταματάμε να κάνουμε ερωτήσεις.
Η ναυτοσύνη όμως δεν σημαίνει ότι περιμένεις διαρκώς μια καταστροφή.
Σημαίνει ότι παραμένεις ευαίσθητος στην αλλαγή.
Ένας διαφορετικός κραδασμός.
Ένας καινούργιος ήχος.
Μια αλλαγή στη θερμοκρασία του κινητήρα.
Μια διαφορετική συμπεριφορά στο τιμόνι.
Ένας επιβάτης που συμπεριφέρεται διαφορετικά.
Ένα εξάρτημα που δεν έχει συντηρηθεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις του.
Κανένα από αυτά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έρχεται καταστροφή.
Όλα όμως είναι πληροφορίες.
Και ο καλός skipper μαθαίνει να σέβεται την πληροφορία πριν αυτή μετατραπεί σε emergency.
Υπάρχει ακόμη ένα δύσκολο μάθημα στην υπόθεση του Awesome.
Ο ιδιοκτήτης ήταν έμπειρος χειριστής σκαφών αναψυχής και γνώριζε καλά τα νερά των Βρετανικών Παρθένων Νήσων. Είχε επίσης εμπειρία με κινητήρες και πραγματοποιούσε μεγάλο μέρος της συντήρησης του σκάφους.
Δεν διέθετε όμως επίσημα ναυτικά προσόντα ούτε είχε παρακολουθήσει επίσημη εκπαίδευση στη ναυσιπλοΐα ή στην ασφάλεια στη θάλασσα.
Αυτό δεν κάνει την εμπειρία άχρηστη.
Το αντίθετο μάλιστα.
Η εμπειρία είναι ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που μπορεί να έχει ένας skipper.
Έχει όμως ένα όριο:
Η εμπειρία σου δείχνει αυτό που έχεις ξαναδεί. Δεν σου εγγυάται ότι θα αναγνωρίσεις αυτό που δεν έχεις ξαναδεί.
Τα universal joints του Awesome δεν παρουσίαζαν ενδείξεις τακτικής λίπανσης όταν εξετάστηκαν μετά το ατύχημα. Η έρευνα συνέδεσε την έλλειψη λίπανσης με την τελική αστοχία.
Μπορεί ένας skipper να έχει χρόνια εμπειρίας.
Μπορεί το σκάφος να του είναι απολύτως γνώριμο.
Μπορεί ένα σύστημα να φαίνεται αξιόπιστο.
Και ένα εξάρτημα που κανείς δεν σκέφτεται να εξετάσει να συνεχίζει αθόρυβα να φθείρεται.
Υπάρχει ακόμη μία λεπτομέρεια του ατυχήματος που αξίζει την προσοχή μας.
Το Awesome διέθετε PFDs.
Βρέθηκαν μέσα στην πλώρη του σκάφους μετά την ανέλκυσή του.
Το σκάφος διέθετε επίσης kill switches και kill cords στους κινητήρες.
Όμως τα PFDs δεν φοριούνταν.
Και τα kill cords ήταν δεμένα πίσω, αντί να χρησιμοποιούνται όπως προβλέπεται.
Και εδώ εμφανίζεται ξανά η ίδια ψευδαίσθηση.
Το ότι διαθέτεις ένα σύστημα ασφαλείας δεν σημαίνει ότι το χρησιμοποιείς.
Ένα σωσίβιο μέσα σε ένα ντουλάπι είναι εξοπλισμός.
Ένα σωσίβιο φορεμένο είναι προστασία.
Ένα kill cord εγκατεστημένο στο σκάφος είναι εξοπλισμός.
Ένα kill cord σωστά συνδεδεμένο στον χειριστή είναι σύστημα ασφαλείας.
Η διαφορά γίνεται εμφανής μόνο όταν κάτι πάει στραβά.
Ο καλός skipper δεν περνά κάθε ήρεμη μέρα περιμένοντας να συμβεί κάτι κακό.
Αυτό δεν είναι ναυτοσύνη.
Αντίθετα, συνεχίζει να κάνει μικρές ερωτήσεις.
Τι έχει αλλάξει;
Σε τι βασίζομαι;
Τι δεν έχω ελέγξει;
Τι θα συμβεί αν αυτό το σύστημα αποτύχει τώρα;
Πόσο χρόνο θα έχω για να αντιδράσω;
Αυτές οι ερωτήσεις δεν είναι σημάδι φόβου.
Είναι σημάδι προετοιμασίας.
Και ίσως η σημαντικότερη ερώτηση είναι:
Επειδή η θάλασσα είναι ήρεμη, έχω απλώς μειώσει την εγρήγορσή μου;
Υπάρχει μια απλή νοητική άσκηση που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε The Calm Sea Test.
Όταν όλα φαίνονται εύκολα, σταμάτα για λίγο.
Κοίτα πέρα από την επιφάνεια.
Κοίτα το σκάφος.
Κοίτα τα μηχανικά συστήματα.
Κοίτα τους ανθρώπους.
Κοίτα το περιβάλλον.
Και ρώτησε τον εαυτό σου:
Τι θα μπορούσε να αποτύχει, παρότι όλα φαίνονται καλά;
Δεν χρειάζεται να προβλέψεις το ατύχημα.
Δεν χρειάζεται να φανταστείς κάθε πιθανή καταστροφή.
Χρειάζεται μόνο να παραμένεις περίεργος για εκείνα που δεν μπορείς να δεις.
Γιατί η απουσία μιας εμφανής προειδοποίησης δεν αποτελεί απόδειξη ότι δεν υπάρχει κίνδυνος.
Η ιστορία του Awesome δεν είναι ένα μάθημα για να φοβόμαστε την ήρεμη θάλασσα.
Είναι ένα μάθημα για να κατανοήσουμε τη διαφορά ανάμεσα στις άνετες συνθήκες και στις ασφαλείς συνθήκες.
Δεν είναι πάντα το ίδιο πράγμα.
Η θάλασσα ήταν ήρεμη εκείνη τη νύχτα.
Ο καιρός ήταν καλός.
Η ορατότητα καλή.
Και όμως, μέσα στο σκάφος υπήρχε μια κρυφή μηχανική αδυναμία που, σε συνδυασμό με την υψηλή ταχύτητα και την ξαφνική απώλεια ελέγχου της διεύθυνσης, άφησε ελάχιστο χρόνο για αντίδραση.
Ο κίνδυνος δεν φαινόταν στην επιφάνεια.
Βρισκόταν μέσα στο σύστημα.
Και ίσως αυτός να είναι ο πιο επικίνδυνος κίνδυνος:
αυτός που σταματάμε να ψάχνουμε επειδή όλα γύρω μας μοιάζουν φυσιολογικά.
Ο καλός skipper δεν γίνεται σε εγρήγορση όταν η θάλασσα γίνεται επικίνδυνη.
Ο καλός skipper παραμένει σε εγρήγορση, ώστε η θάλασσα να μη χρειαστεί να γίνει επικίνδυνη πρώτα.
Οι ήρεμες θάλασσες είναι δώρο.
Απόλαυσέ τες.
Χαλάρωσε.
Άφησε και τους ανθρώπους που είναι μαζί σου να απολαύσουν τη μέρα.
Αλλά μην μπερδεύεις ποτέ την άνεση με τον έλεγχο.
Γιατί η θάλασσα δεν δίνει πάντα το μάθημα μέσα από μια καταιγίδα.
Μερικές φορές ψιθυρίζει.
Και το ερώτημα είναι αν εξακολουθούμε να ακούμε.
The sea always gives the lesson.
The question is whether we are willing to learn it.
